Een Amsterdams pand aan de Bakkerstraat

Bakkerstraat 24
Achter de achttiende-eeuwse gevel schuilt een middeleeuws pand.
Ooit heb ik een bericht geschreven over een stukje Arnhem in Amsterdam. Andersom kan natuurlijk ook. Hebben we een authentiek stukje Amsterdam in Arnhem? Ja en nee. In de Bakkerstraat staat een prachtige gevel, die op het eerste gezicht zo uit de Jordaan geplukt zou kunnen zijn. Het is een achttiende-eeuwse halsgevel, van het type waarvan er in de hoofdstad honderden staan. Buiten Amsterdam is zo’n soort gevel met een lampje te zoeken.

Maar waarom vinden we er in Arnhem wel eentje? Hoe komt dit Gelderse huis aan zo’n Hollands uiterlijk? Laten we eens diep in de geschiedenis van het pandje aan Bakkerstraat duiken. Dat blijkt al in de vijftiende eeuw te beginnen. Arnhem stelde toen nog meer voor dan Amsterdam. Waarschijnlijk is het toen neergezet door een koopman. Met name de zij- en achtergevels van het huidige gebouw dateren nog uit die tijd.

Viervant

Wat voor gevel er toen aan de Bakkerstraat stond, daar kunnen we alleen maar naar raden. In de middeleeuwen misschien een puntgevel en een trapgevel na 1600? In 1752 kocht een zekere Hendrik Viervant het huis. En dat was niet zo maar iemand: hij was de stadsarchitect van Arnhem. Van zijn ontwerpen zijn nog onder meer de Waag aan de Markt en Huis Zypendaal nog te zien.

Viervant kwam uit een familie van architecten, meubelmakers en steenhouwers. Zijn broer Anthony bouwde het gebouw dat we nu de Sonsbeek-villa noemen. Zijn zoon Leendert droeg bij aan de bouw van het Teylers Museum in Haarlem. Die Leendert werd geboren in 1752 in Arnhem. Zijn moeder, Hendriks vrouw, heette Catharina Otten. Zij was de zus van een beroemde architect, Hans Jacob Otten Husly. Later ontwierp die bekende panden als Felix Meritis in Amsterdam en het stadhuis van Groningen.

Facelift

Kocht Hendrik Viervant het huis vanwege de geboorte van zijn zoon? Rond 1760 gaf hij het het huis een facelift en kreeg het dit Amsterdamse uiterlijk. De timmerman en architect brak de bestaande voorgevel af en ontwiep een nieuwe. Dat werd een fraai afgewerkte halsgevel in Amsterdamse stijl. De middeleeuwse rooilijn handhaafde hij wel en dat is tot op de dag van vandaag zo.

Heel zeker weten we het niet, maar de later beroemd geworden Otten Husly heeft hoogstwaarschijnlijk wel meegeholpen aan de grootse verbouw van dit pand. Twee grote vaklieden hebben het uiterlijk van het pand bepaald. De Arnhemmer Viervant had het vak van timmerman van zijn vader geleerd.

Doetinchem

Bakkerstraat
De middeleeuwse rooilijn bestaat nog steeds.
Maar Otten Husly, die oorspronkelijk uit Doetinchem kwam? Die leerde huizen ontwerpen van zijn ooms Jacob en Hendrick Husly, die toen al lang in Amsterdam actief waren.  Jacob Otten was zo trots op zijn ooms aan moeders kant, dat hij hun achternaam naast zijn eigen naam ging gebruiken! Zo is waarschijnlijk Viervant via Otten en de Husly’s in aanraking gekomen met die Amsterdamse architectuur. Wellicht heeft hij gedacht: wat daar kan, kan hier ook!

Toch is het pand ook typisch Arnhems. Amsterdamse halsgevelpanden zijn vaak een verdiepinkje hoger. Verder hebben ze vaak een souterrain, wat dit winkelhuis nou weer net niet heeft. De rond 1900 aangebrachte winkelpui, die later verdween en nog later weer is hersteld, maakt het ook een echt Arnhems winkelpand. De middeleeuwse buitenmuren zouden in Amsterdam nog een stuk bijzonderder zijn dan hier; Arnhem is een oudere stad. In Amsterdam staat maar één huis van vóór 1500, in Arnhem nog tientallen.

Arnhems en Amsterdams tegelijk

Het in de achttiende eeuw verbouwde middeleeuwse koopmanshuis aan de Bakkerstraat is dus een uniek pand. Arnhems en Amsterdams tegelijk. Zowel Viervant als Husly zijn later hun eigen weg gegaan. Meer van dit soort Amsterdam-achtige huizen zijn er niet meer in Arnhem gekomen. Jammer? Ach. Arnhem is Amsterdam niet en dat is misschien maar goed ook.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s