Museum Arnhem blijft aan Utrechtseweg

Koepel Museum Arnhem
Architect Outshoorn hield van het getal drie.

Het Museum Arnhem wil uitbreiden, maar het gewenste ‘Kunstencluster’ ging niet door. Dat was een plan om een nieuw pand voor het museum én filmhuis Focus te bouwen in de binnenstad. Zoals het een kunstzinnige instelling betaamt, is er een prachtig en creatief alternatief bedacht. Het museum krijgt er nieuwe zalen bij onder de grond, in de stuwwal waar het op ligt.

Dat plan moet de gemeenteraad maandagavond nog wel even goedkeuren. Ex-collegepartij GroenLinks wil dat verhinderen. Dat droomt namelijk nog steeds van nieuwbouw in het centrum. Dat moet mensen naar de binnenstad lokken, want dat is goed voor de middenstand.  Verder zou het pand ongeschikt zijn als museum. Natuurlijk; daarom zit dat er al bijna honderd jaar daar!

Overzichtelijk

Ik vind het Museum Arnhem een fijn museum. Het is overzichtelijk en er is leuke kunst te zien, zowel binnen als in de tuin. Zo’n groene ruimte is in de binnenstad moeilijk te krijgen. Niet in de allerlaatste plaats kom ik er ook voor het fascinerende gebouw zelf. Dat is dankzij zijn architectuur en geschiedenis een museumstuk op zich. Er zijn helaas al heel wat rijke details verdwenen, maar er zijn er genoeg over om van te genieten.

Ooit stond op deze plaats een theehuis. Toen in 1845 daar vlakbij de spoorlijn kwam, vond de eigenaar de plek echter te lawaaiig en te rokerig. Een paar rijke lui die in Nederlands-Indië hun geld hadden verdiend, vonden de locatie op de stuwwal wel prachtig. Het uitzicht op de Rijn was voor hen een goede reden om de grond aan te kopen en er een houten clubhuis met een muziektent te bouwen.

Voeten in het water

Dat kleine complex, genaamd de Buitensociëteit, bleek wel erg gammel te zijn. De kastelein klaagde erover dat hij bij elke regenbui met zijn voeten in het water stond. Een opknapbeurt moest uitkomst bieden, maar het gebouw bleef beneden de maat. Na tien jaar lang vergaderen en vertimmeren nam het het bestuur van de sociëteit een ambitieus besluit: er moest een nieuw, stenen gebouw komen.

Daar trok het niet de eerste de beste voor aan. De toen beroemde architect Cornelis Outshoorn mocht het gebouw ontwerpen. Deze had zijn sporen al verdiend; hij ontwierp al het Amsterdamse Paleis voor Volksvlijt en het nog altijd bestaande Amstelhotel. Deze sociëteit  aan de Utrechtsestraat moest voor 70.000 gulden wel kunnen worden gebouwd, dachten de bestuursleden.

Strak

Dat is uiteindelijk het dubbele geworden. Maar dan had Arnhem ook wat: een schitterend bouwwerk, voor die tijd ongekend strak afgewerkt. Het bestond oorspronkelijk uit drie delen en overal in het gebouw komt het getal drie terug. In de koepel staan de vensters bijvoorbeeld met drie bij elkaar. Outshoorn hield van dat getal.

Al in 1888 vond het sociëteitsbestuur het nodig het pand te verbouwen. De vleugels kregen een verdieping erbij. Helaas had de vereniging de kosten van de bouw nog lang niet afbetaald. Ook verloor de club steeds meer leden en ging het economisch minder in Indië, zodat de leden die daar hun geld verdienden minder konden bijdragen.

Liever thee dan wijn

In 1912 ging de Buitensociëteit dan ook op de fles, niet in de laatste plaats omdat de overgebleven leden liever thee dronken dan wijn. De gemeente Arnhem was blij met het bouwwerk. Zij had een grote verzameling kunst en zocht nog naar een tentoonstellingsruimte. Die Buitensociëteit was daar erg geschikt voor, zo stelde ook Rijksmuseum-ontwerper Pierre Cuypers vast. Mede door de Eerste Wereldoorlog vestigde het museum zich pas in 1918 in het gebouw.

Deur (1729) aan buitensocieteit
Het gebouw bevat historische elementen van elders uit de stad.

In de jaren daarna werden de monumentale deurpartijen van afgebroken historische huizen tegen het pand aangezet. Dat maakte het een echt Arnhems museum. Dat ging zich in de loop van de tijd steeds meer op moderne kunst (kunst van na 1900) concentreren. In de jaren 50 kreeg het gebouw er een aantal zalen bij, die ook deels in de stuwwal zijn gebouwd. Beroemd is het panoramaraam, dat over de Rijn uitkijkt.

Juweel

Verbouwingen horen bij het gebouw, dat is wel duidelijk. Dat het markante pand bij een uitbreiding wat aanpassingen krijgt te verduren, daar is prima mee te leven. Het is echter zonde om dit juweel op deze prachtlocatie te verkwanselen voor weer zo’n nieuwbouwproject in de binnenstad. Dus, beste gemeenteraad… Stem lekker gewoon voor het plan dat er nu ligt! Tenslotte is hergebruik altijd duurzamer dan nieuwbouw.

Update 25 januari 22.40 u: De gemeenteraad heeft zojuist met grote meerderheid ingestemd met “ver-nieuw-bouwen op de bult”. Dat twittert onder meer de lokale SP-afdeling. Het plan van GroenLinks heeft het dus niet gehaald en het museum blijft op zijn vertrouwde plek. Dat komt vast door dit blogbericht, hè?

 

2 gedachtes over “Museum Arnhem blijft aan Utrechtseweg

  1. Met al die zooi die nu geplaatst wordt in het museum is het zonden van dit geld. Er ligt zoveel moois in de kelder. Geef maar aan het Arnhems Oorlogsmuseum op Schaarsbergen die hebben het hard nodig en het zou beter zijn voor de gemeente Arnhem dat men dit museum ook erkent.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s