Bruggenhoofd oude schipbrug: een totaal vergeten monument

Bruggenhoofd
Het bouwwerk is flink overwoekerd.

De eerste versie van de John Frostbrug ligt nog in brokstukken op de bodem van de Rijn. Veel Arnhemmers weten wel dat dit niet de oudste brug over de rivier was. Vlakbij de huidige Nelson Mandelabrug lag eeuwenlang een schipbrug. Daar is niets meer van over, behalve één bootje. Althans, dat dacht ik.

Totdat iemand mij afgelopen week vertelde dat ook nog het zuidelijke bruggenhoofd van de niet al te vaste oeververbinding nog bestaat. Waar dan? Dat wist hij dan weer niet. Ongetwijfeld ligt het in de buurt van de Mandelabrug, bij De Praets. Tijd om eens op onderzoek uit te gaan.

Weinig aan te zien?

Hoe zoek je een oud bruggenhoofd? Ik besluit het eens te vragen aan een woonbootbewoner. Die helpt mij uit de brand. “Je moet daar naast de steiger van rederij Eureka zijn”, zegt hij. Maar, waarschuwt hij me meteen, “Er is weinig aan te zien.” Niet eens een paar steentjes? “Dat wel”, stelt hij me toch nog gerust.

Sluitsteen of hoeksteen
Sluitsteen

Het blijkt niet naast, maar half onder de genoemde steiger te liggen. Blijkbaar is zelfs bij directe buurtbewoners weinig bekend over dit stuk overgebleven Arnhemse geschiedenis. Jarenlang was een rij schepen met een soort wegdek erover de enige verbinding tussen Arnhem en de Betuwe. Het enige alternatief was tot 1935 een veerpont. Toen kwam de huidge John Frostbrug.

Gemoderniseerd

De eerste schipbrug die de verdwenen Arnhemse haven met De Praets verbond, kwam er in de vroege zeventiende eeuw. Tweeëneenhalve eeuw later werd het drijvende bouwwerk flink gemoderniseerd. In plaats van houten schepen kwamen er stalen pontons in de Rijn te liggen. Ook het bruggenhoofd zal toen zijn vernieuwd; dat meen ik althans aan het metselwerk af te leiden.

Niet dat ik het bouwwerk heel duidelijk kan zien. Ik moet onder het bruggetje kruipen, dat de aanlegponton van Eureka met de oever verbindt. Eronder ligt het bruggenhoofd. Ervoor is nog een strookje van een halve meter breed, zodat ik nog net voor het metselwerk kan staan. Dat is flink overwoekerd, alsof behalve de woonbootbewoner niemand nog weet dat het er is.

Afgebrokkeld

Toch is er wel iets aan te zien. Ik zie een sluitsteen op de hoek liggen zoals je die wel vaker aantreft bij negentiende-eeuwse bouwwerken. Of er aan de andere kant, een meter of acht verderop, ook een ligt, kan ik door het dichte struikgewas niet zien. Bovendien kan ik daar niet bij zonder natte voeten op te lopen. Een deel van de stenen is afgebrokkeld.

Bij het weggetje naar de brug toe staan nog twee verwaarloosde palen van oud beton. Of die überhaupt iets met de schipbrug te maken hebben gehad, is me niet duidelijk. Misschien zijn het gewoon oude lantaarnpalen? Florissant ziet het er allemaal niet uit, maar het bestaat in elk geval nog wel.

Vergeten

Beschermd is het niet; ik kan het bouwwerk op geen enkele monumentenlijst terugvinden. Blijkbaar is het vergeten. Grappig is dat de rederij het bruggenhoofd een beetje zijn oude functie terug heeft gegeven. Er loopt, net als vroeger, een bruggetje overheen dat naar een ponton leidt. Alleen blijft het nu bij één, in plaats van dat het een hele reeks is die naar de overkant leidt.

Schipbrug Arnhem
Het zuidelijke bruggenhoofd (linksonder) is een van de weinige overblijfselen van de schipbrug.

 

 

 

 

 

7 gedachtes over “Bruggenhoofd oude schipbrug: een totaal vergeten monument

  1. a. wie was de woonbootbewoner? b. als het weer laagwater is, moet je nog maar eens goed kijken

    Like

      1. het is nu nog laag water en kun je met droge voeten komen kijken; nog deze week komt er behoorlijk water bij, dus als je iets wilt: nu !!!

        Cees Niemeijer, Meynerswijk 10, 3214927

        Like

  2. Dacht dat de nieuwe situatie zo goed als gelijk lag met de oude
    Hoeveel meter zit er tussen het oude bruggenhoofd en de Nelson Mandelabrug?

    Like

      1. Super, bedankt! Ik ga gauw eens zelf op de plaats kijken.
        Complimenten voor al je berichten en ontdekkingen. 🙂

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s