Heb ik kasteel Malburgen gevonden?

Puin langs de Rijn
Puin moest vroeger de oevers versterken.

De wijk Malburgen is vernoemd naar een zo goed als verdwenen dorp. Dat lag op de plek waar nu de Bakenhofweg ligt, achter de Bluebandbajes oftewel Penitentiaire Inrichting Arnhem-Zuid. Het middeleeuwse Malburgen, dat bij de stad Huissen hoorde, was meer dan alleen een gehuchtje. Het bezat een kerk en een kasteel.

Die burcht raakte in de zestiende eeuw in onbruik. Door de verlegging van de Rijn in die tijd kwam het gebouw te dicht bij de rivier te liggen. Langzaam kalfde de oever af en het bouwwerk verdween in het water. Kunnen we het ooit weer terugvinden? De lage waterstand van de afgelopen maanden nodigde uit om dat toch eens te proberen.

Puin

Wie op de strandjes langs de laagstaande Rijn loopt, valt het gelijk op. Overal langs de rivier ligt puin. Meestal losse stenen, maar af en toe ook grote stukken gemetselde muur en brokken gewapend beton. Het lijkt wel of bouwbedrijven de Rijn gebruiken voor hun sloopafval! Of zie ik hier de resten van het gebombardeerde Arnhem, gauw weggewerkt na de Tweede Wereldoorlog om de stad in beton te kunnen herbouwen?

baksteen
Lang genoeg?

Een woordvoerder van Rijkswaterstaat geeft me een algemeen antwoord. “Vroeger gebruikten particulieren puin als oeververdediging. Zo wilden ze hun eigendommen die aan de rivier grensden beschermen”, vertelt hij. “Ook steenfabrieken hebben veel puin gedeponeerd in het oosten en midden van het land.”

Handgemaakt

Waar zou dat kasteel Malburgen of Malenberg kunnen hebben gestaan? Dat moet aan het einde van de huidige Bakenhofweg zijn, aan de andere kant van de dijk. Op een strandje op die plek, in de schaduw van de Adrej Sacharovbrug oftewel de Pleijbrug, ligt ook puin. Er is alleen wel een verschil met de steenrommel dichter bij de John Frostbrug: hier ligt geen beton of industrieel vervaardigde baksteen. Op deze plek liggen duidelijk oudere, handgemaakte stenen.

stenen langs Rijn
Een hoopje stenen op de ‘vindplaats’ langs de Rijn.

Eureka! Of niet? Heb ik nou het oude, verdwenen slot gevonden? Hoe ouder een baksteen, hoe minder recht en groter hij is, kun je heel ruwweg stellen. Ik neem een van de stenen mee naar huis. Hij is grof en duidelijk met de hand gemaakt. Hij zou eeuwen oud kunnen zijn. Met nadruk op ‘kunnen’.

Archeologische vondst

En als het een oude steen is, dan is die wellicht van de vroegere ‘Malburcht’. Dat zou een eersteklas archeologische vondst zijn. Maar het is nog geen tijd om te gaan juichen. Een deskundige moet er eens naar kijken. Bestaan er baksteenkenners? Bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) verwijzen ze me naar Michiel van Hunen, specialist in conservering en restauratie.

Hij bevestigt dat een meegenomen steen een handvormsteen is. Dat is dus niet een steen die in een mal geperst is, zoals dat meestal sinds ongeveer 1870 gebeurt. De techniek van de steen is dus van vóór die tijd. Hoewel… “Ook nu maken steenfabrieken nog dergelijke stenen”, vertelt Van Hunen. Dat gebeurt op kleine schaal. “Meestal zijn die 22 tot 24 centimeter lang.”

Stenen van 30 centimeter
Malburgen17e-eeuw
Malburgen was ooit een heel dorp.

“Als er hele stenen van 28 tot 30 centimeter liggen, dan zouden die van het kasteel kunnen zijn”, gaat de RCE-medewerker verder. Dan moet ik zeker eens contact opnemen met een archeoloog. Ik meet de baksteen op. Hij is flink, maar de 28 centimeter haalt hij lang niet. Jammer. De steen is wel redelijk oud, daar ben ik van overtuigd. Maar het zou ook van een slooppand elders kunnen komen.

Moet ik nu maar naar de Rijn rennen en kijken of ik een grotere kan vinden? Helaas, het peil stijgt weer. De stenen liggen voorlopig weer onder het wateroppervlak.

Lees ook: Puin blijkt oorlogsdocument

6 gedachtes over “Heb ik kasteel Malburgen gevonden?

  1. Dag Ben,

    Ook dit verhaal is boeiend. Als je door de Huissense waarden loopt, bij het Malburgse sluisje het oude dijkje over, zie je ook wat aardige patronen in het landschap. Ik heb ook wel eens gezocht naar de oude rivierloop naar de Malburgse wetering. Ik kom er niet goed uit. Als het watrpeil weer laag is, moeten we samen maar eens gaan kijken. Twee zien altijd meer dan één.

    Succes en groeten,
    John

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s