‘Duivelshuis’ onterechte naam voor werelds huis Van Rossum

Sater duivelshuis
Waarom een rode neus? Te veel wijn gedronken in vijf eeuwen tijd?

Een van de bijzonderste panden van Arnhem is het Duivelshuis. Anno 2015 is het in gebruik als trouwlocatie en huisvest het wat vergaderruimtes en het kantoor van de burgemeester. In de kelder zou een kroeg moeten komen, stelde wethouder Gerrie Elfrink eerder dit jaar voor. Maar van dat plan is sinds april niets meer vernomen.

Het pand in de Arnhemse binnenstad heet eigenlijk geheel ten onrechte het Duivelshuis. De naam is in de loop van de eeuwen in de volksmond ontstaan. De gemiddelde voorbijganger zag – en ziet soms nog – beelden aan de gevel aan voor duivels. Die zouden de duivelse inborst van veldheer Maarten van Rossum, die het huis in 1543 heeft laten (ver)bouwen, uitbeelden.

Plezier

In werkelijkheid was Van Rossum niet zo evil en stellen de duivels zogeheten saters voor. Dat waren figuurtjes uit de Grieks-Romeinse mythologie die symbool stonden voor plezier en het aardse leven. Sinds de tijd van de renaissance kwamen die vaker voor op gevels door heel Europa. Levensgenieter Van Rossum was door alle veldslagen die hij meemaakte voor die tijd behoorlijk bereisd en moet ergens anders mooie voorbeelden hebben gezien.

“Dat moet ik ook hebben”, heeft hij waarschijnlijk gedacht. Kortom: de Gelderse veldheer liet een voor die tijd hypermodern pand bouwen in het toen nog grotendeels middeleeuws ogende Arnhem. Enige meters verderop verrees in diezelfde tijd een kerk nog in de middeleeuwse gotische stijl: de Eusebiuskerk. Het contrast tussen het aardse en het hemelse kon bijna niet groter zijn.

Restauraties

In de eeuwen daarna is er flink geprutst aan het voormalige woonhuis van Van Rossem. Zo kreeg het pand in de achttiende eeuw een achttiende-eeuws uiterlijk, om in 1898 en 1967 weer teruggerestaureerd te worden naar een zestiende-eeuws voorkomen. Niet veel aan de indrukwekkende gevel is nog authentiek uit 1543, behalve… de saters. Die zijn al die tijd min of meer met rust gelaten.

Helemaal? Eén van de vrolijke mythische figuren heeft een rode neus. Heeft hij tijdens al dat aardse plezier al die eeuwen zich te veel aan de wijn gelaafd? Ik vermoed dat het reukorgaan van het zandstenen beeld op een moment is afgebrokkeld en iemand een nieuwe van rode klei heeft gemaakt. Zo te zien heeft ook die zijn beste tijd gehad, trouwens.

2 gedachtes over “‘Duivelshuis’ onterechte naam voor werelds huis Van Rossum

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s